Bacaklarda şişlik, ağırlık hissi ve görünür kalınlaşma yaşayan pek çok kişi lipödem ile lenfödemin birbirinden farklı hastalıklar olduğunu bilmez. Bu iki durum zaman zaman aynı kişide bir arada görülebildiğinden tanı daha da güçleşebilir. Ancak doğru tedavi yönteminin belirlenebilmesi için bu iki hastalığın birbirinden kesin olarak ayrılması büyük önem taşımaktadır.
Lipödem Nedir?
Lipödem; hormonal kökenli, kalıtsal bir yağ dokusu hastalığıdır. Bacaklar, kalçalar ve bazen kollarda simetrik ağrılı yağlanma ve simetrik bacak kalınlaşması ile kendini gösterir. Lipödem dokusu lenfatik dolaşımla iç içe geçmiş yapısal olarak farklı bir yağ dokusudur. Bu nedenle diyet ve sporla giderilemez; tek kalıcı tedavi yöntemi lenfatik dolaşımı koruyan özel liposuction tekniklerinin uygulanmasıdır.
Lipödem neredeyse yalnızca kadınlarda görülür ve puberte, gebelik veya menopoz gibi hormonal değişim dönemlerinde tetiklenir ya da hızlanır.
Lenfödem Nedir?
Lenfödem; lenfatik sistemin yetersiz çalışması sonucu vücutta sıvı birikmesiyle oluşan bir durumdur. Lenfatik damarlar veya lenf düğümlerinin hasar görmesi ya da tıkanması nedeniyle lenf sıvısı dokularda birikerek şişliğe yol açar. Lenfödem; doğuştan (primer) veya kanser tedavisi, ameliyat, enfeksiyon gibi dış etkenlerden sonra (sekonder) gelişebilir.
Lipödem ile Lenfödem Arasındaki Temel Farklar
Etkilenen bölgeler: Lipödem el ve ayakları etkilemez; şişlik bilek hizasında durur. Lenfödemde ise şişlik el ve ayak parmaklarına kadar uzanır. Bu “manşet belirtisi” iki hastalığı ayırt etmede kritik bir kriterdir.
Ağrı ve hassasiyet: Lipödemde ağrılı yağlanma ve hafif dokunmada dahi hissedilen hassasiyet belirgindir. Lenfödemde ise ağrı genellikle daha az belirgindir; baskı hissi ve dolgunluk ön plandadır.
Simetri: Lipödem her zaman simetriktir; her iki bacak aynı anda etkilenir. Lenfödem ise sıklıkla tek taraflıdır; özellikle sekonder lenfödem genellikle bir kolu veya bir bacağı etkiler.
Morarma: Lipödem hastalarında küçük çarpmalar bile belirgin morarmaya yol açar. Lenfödemde bu özellik görülmez.
Kilo ile ilişki: Lipödem dokusu kilo vermeyle azalmaz; diyet yapıldığında üst vücut incelirken bacaklardaki yağlanma değişmez. Lenfödemde ise şişlik sıvı birikimiyle ilgilidir ve kilo değişimiyle doğrudan ilişkisi yoktur.
Baskı testi: Lenfödemde şişlik bölgesine parmakla basıldığında iz kalır (godeli ödem). Lipödemde ise bu iz genellikle görülmez.
Lipolenfödemi Nedir?
İleri evre lipödem vakalarında lenfatik dolaşım zamanla bozulabilir ve lenfödem de tabloya eklenir. Bu durum lipolenfödemi olarak adlandırılır. Lipolenfödemi hem lipödem hem de lenfödemin özelliklerini taşıdığından tanı ve tedavisi daha karmaşıktır. Bu nedenle lipödemin erken dönemde tanınması ve tedavi edilmesi büyük önem taşımaktadır.
Tanı Nasıl Konur?
Her iki hastalığın tanısı da klinik muayene ile konulmaktadır. Gerekli durumlarda lenfatik sistemi görüntülemek amacıyla lenfossintigrafi veya MRI gibi ek görüntüleme yöntemleri kullanılabilir. Lipödem tanısı konulabilmesi için diyet ve egzersize yanıtsızlık, simetrik bacak kalınlaşması, ağrı ve hassasiyet gibi kriterlerin bir arada değerlendirilmesi gerekmektedir.
Tedavi Farklılıkları
Lipödem tedavisinde lenfatik dolaşımı koruyan Vaser liposuction en etkili kalıcı yöntemdir. Konservatif tedavi olarak kompresyon korsesi ve lenfatik drenaj masajı semptomları hafifletebilir ancak lipödem dokusunu ortadan kaldırmaz.
Lenfödem tedavisinde ise kompresyon bandajı, manuel lenfatik drenaj, egzersiz ve cilt bakımından oluşan KFT (Kompleks Fizyoterapi Tedavisi) uygulanmaktadır. Lenfödem cerrahi ile tedavi edilmez; yönetilir.
Ne Zaman Uzmana Başvurmalısınız?
Bacaklarınızda simetrik şişlik, ağrılı yağlanma veya uzun süredir devam eden kalınlaşma yaşıyorsanız ve diyet ile egzersizden sonuç alamıyorsanız mutlaka bir uzman değerlendirmesi almanız önerilir. Op. Dr. Selçuk Yüce, Ankara Maidan İş Merkezi’ndeki kliniğinde lipödem ve lipolenfödemi tanısını doğru şekilde koyarak kişiye özel tedavi planı oluşturmaktadır. Şehir dışından gelen hastalar için görüntülü ön değerlendirme imkânı da sunulmaktadır.
